Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV,PB&GĐXH) của Liên hiệp Hội Việt Nam được nêu lên lần đầu tiên tại Chỉ thị 35-CT/TW ngày 11/4/1988 của Ban Bí thư Trung ương (khóa VI) và sau đó là các văn bản quan trọng khác là tại Chỉ thị 45-CT/TW ngày 11/11/1998 của Bộ Chính trị (khoá VIII), Thông báo 145-TB/TW ngày 9/7/2004 của Ban Bí thư Trung ương (khoá IX), Nghị quyết Đại hội X của Đảng, Nghị quyết 27 NQ/TW về việc xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, Chỉ thị 42 –CT/TW ngày 16 tháng 10 năm 2010 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Bên cạnh các quy định của Đảng, Chính phủ đã thể chế hóa bằng Quyết định 14/2014/QĐ-TTg ngày 14/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động tư vấn, phản biện và giảm định xã hội của Liên hiệp hội Việt Nam.Là một tổ chức Chính trị xã hội của tỉnh, đến nay Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Lâm Đồng (Liên hiệp hội) đã tập hợp được hơn 42 tổ chức thành viên là các Hội chuyên ngành, các đơn vị Khoa học Công nghệ, Giáo dục đào tạo với hơn 15.000 hội viên. Đội ngũ trí thức tỉnh của tỉnh thuộc các tổ chức thành viên của Liên hiệp hội có mặt trên hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội của tỉnh đóng góp quan trọng cho sự nghiệp phát triên kinh tế xã hội của địa phương. Trong thời gian qua, Liên hiệp hội luôn xác định hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội là nhiệm vụ quan trọng và là thế mạnh đặc biệt của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tại địa phương. Liên hiệp hội đã vận động đội ngũ trí thức KH&CN thuộc các tổ chức thành viên tại các Viện, trường trong hệ thống tham gia tư vấn, phản biện trên các lĩnh vực chuyên ngành hóa học, sinh học, công nghệ sinh học, tài nguyên thực vật, công nghệ vi sinh… góp phần phát triển KT-XH của địa phương.
Điểm đặc biệt ở Lâm Đồng là khi triển khai thực hiện Quyết định 14/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là UBND tỉnh Lâm Đồng không ban hành Quyết định quy định về hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội trên địa bàn tỉnh mà chỉ ban hành văn bản chỉ đạo triển khai theo tinh thần Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, cơ chế tài chính thực hiện theo Thông tư 11/2015/TT-BTC ngày 29/1/2015 của Bộ Tài chính. Với quan điểm chỉ đạo như trên có khó khăn cho Liên hiệp hội khi triển khai thực hiện hoạt động TV,PB&GĐXH vì vấn đề đặt ra là quá rộng, sự phối hợp với các ban ngành chức năng lại không cụ thể, rất khó để phối hợp triển khai. Tuy nhiên cũng tao những điều kiện thuận lợi nhất định vì Liên hiệp Hội được chủ động trong hoạt động TV,PB&GĐXH của mình trên địa bàn tỉnh.
Để triển khai Quyết định 14/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động TV,PB&GĐXH, Liên hiệp hội đã tổ chức thực hiện một số nội dung cụ thể như sau:
Tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo triển khai Quyết định 14/2014/QĐ-TTg trên địa bàn tỉnh nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội.
Tổ chức nghiên cứu, quán triệt và hướng dẫn cho các tổ chức hội và các hội viên nắm vững những nội dung, yêu cầu, qui trình, thủ tục, các bước tiến hành hoạt động TV,PB&GĐXH có trong Quyết định 14/2014/QĐ-TTg.
Xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia để phục vụ cho hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội. Đến tháng 9/2015 Liên hiệp Hội Lâm Đồng đã tập hợp được trên 100 chuyên gia gồm các nhà khoa học, nhà quản lý trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội của tỉnh. Đây là đội ngũ chuyên gia có năng lực chuyên môn nghiệp vụ, trình độ và kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực TV,PB&GĐXH của tỉnh.
Tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học chuyên gia vào các dịp gặp mặt trí thức tiêu biểu hàng năm của tỉnh nhằm xác định các nhiệm vụ TV,PB&GĐXH của Liên hiệp hội trình UBND tỉnh phê duyệt.
Xây dựng kế hoạch và thuực hiện Hội thảo Tư vấn phản biện theo nhiệm vụ đã được phê duyệt. Sau Hội thảo Liên hiệp hội đã tổng hợp thành báo cáo gởi Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các ngành chức năng nghiên cứu tổng hợp, vận dụng vào các chủ trương chính sách của tỉnh.
3. Một số kết quả đạt được trong hoạt động TV,PB&GĐXH trong thời gian qua.
Với sự nỗ lực không ngừng, hơn 5 năm qua Liên hiệp hội đã khắc phục khó khăn triển khai hoạt động TV,PB và đã đat được những kết quả như sau:
Năm 2015 Liên hiệp Hội tổng hợp được 57 đề xuất của các nhà khoa học về các nội dung cần TV,PB&GĐXH. Liên hiệp Hội đã tổng hợp thành các nhiệm vụ tư vấn, phản biện trình UBND tỉnh phê duyệt và đã tổ chức thành công nhiều nhiệm vụ tư vấn phản biện được UBND tỉnh phê duyệt như tổ chức tư vấn góp ý dự thảo văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện Bảo Lâm. Đây là Đại hội điểm đầu tiên của tỉnh Lâm Đồng và cũng là lần đầu tiên Liên hiệp Hội được cấp ủy cấp huyện đề nghị các nhà khoa học góp ý kiến dự thảo Nghị quyết Đại hội. Các ý kiến góp ý tư vấn của Liên hiệp Hội được thường trực Huyện ủy đánh giá cao, góp phần vào thành công chung của Đại hội Đảng bộ huyện Bảo Lâm. Liên hiệp hội cũng đã tổ chức hội thảo tư vấn góp ý dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ X, nhiệm kỳ 2015-2020. Nhiều ý kiến góp ý đã được Tỉnh ủy nghiên cứu chỉnh sửa trình Đại hội.
Năm 2016 Liên hiệp Hội tổ tổng hợp được 41 đề xuất của các nhà khoa học về các nội dung cần tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Liên hiệp Hội đã nghiên cứu và tổng hợp thành các nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội trình UBND tỉnh phê duyệt. Cũng trong năm này, Liên hiệp hội đã tổ chức hội nghị tư vấn, phản biện về các vấn đề liên quan đến Kinh tế - Xã hội của tỉnh như: “Điều chỉnh, xây dựng kế hoạch phát triển khoa học công nghệ tỉnh Lâm Đồng 2016-2020”; “Phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016-2020”.
Năm 2017 Liên hiệp Hội tổng hợp được 45 ý kiến đề xuất về các nội dung cần tư vấn, phản biện và giám định xã hội của các nhà khoa học. Liên hiệp Hội đã nghiên cứu, tổng hợp thành các nhóm vấn đề, đề xuất UBND tỉnh phê duyệt các nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội cho năm 2018. Cũng trong năm này, Liên hiệp Hội đã tổ chức thành công Hội thảo tư vấn: “Điều chỉnh, bổ sung quy hoạch phát triển khoa học và công nghệ tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016-2020 và định hướng đến năm 2030”.
Năm 2018 Liên hiệp Hội đã tổng hợp được 75 ý kiến đề xuất về các nội dung cần tư vấn, phản biện và giám định xã hội của các nhà khoa học. Liên hiệp Hội đã nghiên cứu, tổng hợp thành các nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội năm 2019 trình UBND tỉnh phê duyệt. Trong năm 2018, tình hình ùn tắc giao thông (UTGT) trên địa bàn thành phố Đà Lạt có chiều hướng gia tăng cả về số điểm, tần suất ùn tắc cục bộ. Những vụ UTGT cục bộ thường xảy ra vào các giờ cao điểm học sinh tan trường, cán bộ công nhân viên chức tan sở, đặc biệt vào dịp lễ tết Dương lịch, tết Nguyên đán, các ngày lễ hội lớn trong năm là các dịp khách du lich đổ về thành phố quá lớn, Liên hiệp hội đã mạnh dạn đề xuất UBND tỉnh cho phép tổ chức hội thảo về ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố. Trong Hội thảo tư vấn, các nhà quản lý, các chuyên gia, các nhà khoa học đã phân tích thực trạng, đặc điểm của thành phố Đà Lạt, từ đó chỉ ra được 8 nguyên nhân chủ yếu, trong đó có cả nguyên nhân khách quan lẫn các nguyên nhân chủ quan có thể khắc phục được. Các đại biểu tham dự hội thảo đã đề xuất các nhóm giải pháp về tổ chức quản lý, các nhóm giải pháp về quy hoạch và các nhóm giải pháp về đầu tư hạ tầng giao thông. Để triển khai các kết quả trên, trong năm 2020, 2021 Sở Giao thông Vận tải đã tham mưu UBND tỉnh tổ chức Cuộc thi ý tưởng tìm phương án tổng thể giảm thiểu ùn tắc giao thông trên địa bàn. Sau Cuộc thi các ý tưởng thiết thực sẽ được nghiên cứu triển khai đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Năm 2019 Liên hiệp Hội đã tổ chức các hội thảo khoa học tư vấn về “Giải pháp khôi phục và bảo tồn các giá trị truyền thống văn hóa của các dân tộc bản địa tại Lâm Đồng”, “Nghiên cứu những tác động của việc sản xuất rau, hoa trong nhà màng, nhà kính đến môi trường, khí hậu và cảnh quan của Thành phố Đà Lạt, “Ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao”; “Giải pháp tổng thể quản lý nguồn thải nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường nguồn nước chảy vào thác Cam Ly”...
Năm 2020 Liên hiệp Hội đã tổng hợp được 05 nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội trình UBND tỉnh phê duyệt đưa vào kế hoạch tư vấn phản biện năm 2021. Trong năm 2020, Liên hiệp Hội đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học tư vấn về “Thực trạng đạo đức, lối sống của học sinh hiện nay và những giải pháp khắc phục”, Hội thảo tư vấn về “Các chương trình trọng tâm trong dự thảo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020-2025”, Hội thảo tư vấn về “Tác động của kinh tế thị trường đối với y đức và một số giải pháp nâng cao y đức của đội ngũ cán bộ y tế Lâm Đồng”…
4. Đánh giá chung
Nếu như giai đoạn trước đây, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp hội Lâm Đồng có nhiều lúng túng trong việc xác định nội dung và trong tổ chức thực hiện. Các điều kiện hỗ trợ cho các hoạt động tư vấn, phản biện gặp rất nhiều khó khăn, sự quan tâm phối hợp giữa các cấp, các ngành đối với hoạt động tư vấn, phản biện còn nhiều lúng túng và mang tính hình thức, đối phó, thì trong những năm gần đây, sau khi có Quyết định 14/2014/QĐ-TTg của Chính phủ, việc tập hợp phát huy vai trò tư vấn, phản biện của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ đã có nhiều khởi sắc, đi vào chiều sâu và góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Liên hiệp hội Lâm Đồng đã tổ chức các hội thảo chuyên ngành với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và các nhà quản lý. Với cách tổ chức bài bản, khoa học hơn đã đem lại hiệu quả thiết thực, góp phần tác động đến phát triển kinh tế xã hội của địa phương, qua đó vai trò của Liên hiệp Hội ngày càng được khẳng định. Thông qua hoạt động TV&PB, sự phối hợp giữa Liên hiệp Hội với các sở, ngành, địa phương chặt chẽ hơn, Liên hiệp Hội đã nhận được sự ủng hộ của Tỉnh ủy, UBND, UBMTTQVN tỉnh trong việc thực hiện các nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội của tỉnh.
Tuy đạt được những kết quả như trên nhưng công tác TV&PB của tỉnh cũng còn gặp những khó khăn, bất cập như việc phân định các loại đề án, chương trình, dự án bắt buộc phải có ý kiến tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội trong Quyết định 14/2014/QĐ-TTg, sự phối hợp giữa Liên hiệp hội và các Ban ngành của tirnh chưa rõ ràng, cụ thể. Một trong những nguyên do của bất cập trên là tỉnh chưa ban hành Quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng, là cơ sở pháp lý để Liên hiệp hội triển khai công tác TV&PB trên địa bàn tỉnh.
Qua hoạt động TV&PB thực hiện trong những năm qua, Liên hiệp hội rút ra được ba bài học kinh nghiệm là:
Một là Thường trực, Ban Thường vụ Liên hiệp Hội là nhân tố quyết định trong việc đề xuất tham mưu các nhiệm vụ TV,PB&GĐXH để UBND tỉnh phê duyệt. Trong thời gian qua Thường trực và Ban Thường vụ đã có cách làm sáng tạo, chủ động tổ chức các hội nghị lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học để đề xuất các vấn đề cần TV,PB&GĐXH, sau đó nghiên cứu tổng hợp thành các nhóm vấn đề đề xuất UBND tỉnh nghiên cứu phê duyệt. Trên cơ sở phê duyệt của UBND tỉnh, Liên hiệp Hội xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện. Nếu chỉ chờ UBND tỉnh giao nhiêm vụ hoặc chờ các sở, ngành yêu cầu thì hầu như không có nhiệm vụ gì để TV,PB&GĐXH.
Hai là để có đội ngũ chuyên gia giỏi trên các lĩnh vực phục vụ công tác TV&PB, Liên hiệp Hội đã chủ động phối hợp với các sở, ngành địa phương, đơn vị kể cả các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn tỉnh giới thiệu cho Liên hiệp Hội danh sách các chuyên gia (theo tiêu chí chuyên gia của Liên hiệp Hội đề ra) để Liên hiệp Hội tổng hợp, làm cơ sơ dữ liệu chuyên gia của Liên hiệp Hội. Chinh đội ngũ chuyên gia giỏi đã giúp Liên hiệp hội triển khai có hiệu quả nhiệm vụ TV&PB được UBND tỉnh giao.
Ba là cần nghiên cứu, quán triệt sâu sắc các quan điểm chỉ đạo của Đảng và của Chính phủ về hoạt động TV,PB&GĐXH, vận dụng có hiệu quả vào thực tiễn của địa phương là việc làm hết sức cần thiết. Trong thời gian qua, Liên hiệp hội đã nghiên cứu kỹ Quyết định 14/2014/QĐ-TTg và các văn bản của Đảng và Nhà nước để tiến hành các hoạt động TV,PB&GĐXH cho phù hợp với thời gian, không gian, đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đặc biệt là phù hợp với năng lực, sở trường và khả năng hoạt động của Liên hiệp Hội để có thể mang lại hiệu quả thiết thực trong hoạt động TV,PB&GĐXH.
5. Phương hướng, giải pháp:
Phát huy kết quả đạt được trong công tác TV&PB, Liên hiệp hội xây dựng phương hướng và đề xuất một số giải pháp như sau:
Online: 17
Ngày: 688Tháng: 29949
Tổng: 1216500
